Yapay zeka yatırımları rekor seviyelere ulaşırken, ABD ve Çin başı çekiyor. Teknolojinin getirdiği fırsatlar ve riskler ülkeleri yeni düzenlemeler yapmaya itiyor.
Yapay zekanın (YZ) çeşitli sektörlerdeki hızlı benimsenmesi, şirketleri çip, grafik işleme ve veri merkezi altyapısı yatırımlarını artırmaya yöneltti. Nvidia, AMD, Microsoft, Google, Amazon ve Huawei gibi teknoloji devlerinin milyarlarca dolarlık yatırımları, enerji, yarı iletken ve savunma sanayilerini doğrudan etkiliyor.
Son yıllarda artan YZ rekabeti, yatırımlarda rekor seviyelere ulaştı. Stanford Üniversitesi’nin 2013-2025 dönemine ilişkin araştırmasına göre, özel sektör YZ yatırımları 757,3 milyar dolara ulaşacak. Geçen yıl ise şirketler, bir önceki yıla göre yüzde 127,5 artışla 344,7 milyar dolarlık YZ yatırımı gerçekleştirdi.
Geçen yıl yapılan YZ yatırımlarının 285,9 milyar dolarlık kısmı ABD’li şirketler tarafından yapıldı. Çinli şirketler 12,4 milyar dolar, Birleşik Krallık şirketleri ise 5,9 milyar dolar ile bu alanda öne çıktı. Bazı ülkelerin ve şirketlerin yatırımlarını gizli yürütmesi nedeniyle bu rakamların zamanla artması bekleniyor.
Kurumsal ve yan yatırımlarla birlikte toplam YZ yatırımı geçen yıl yüzde 129,9 artışla 581,7 milyar dolara ulaştı. ABD, fonlanan şirket sayısı açısından 1953 ile ilk sırada yer alırken, Birleşik Krallık 172, Çin ise 161 şirketle onu takip etti.
Buna karşın Çin, YZ yayınları, atıflar ve patent verme konularında liderliğini sürdürüyor. Çin, geçen yıl 35 patent alarak bu alandaki gücünü gösterdi.
Türkiye de yapay zeka projelerine ağırlık veriyor. Yeni Eylem Planı’nın Kurban Bayramı sonrası paylaşılması beklenirken, 2021-2025 Ulusal Yapay Zeka Stratejisi kapsamında atılan adımların yeni stratejiyle güçlendirilmesi hedefleniyor.
Ülkeler, YZ’nin ekonomik fırsatlarını değerlendirirken sosyal, etik ve güvenlik risklerini yönetmek için yeni regülasyonlar geliştiriyor. Veri güvenliği, telif hakları, dezenformasyon, kişisel mahremiyet ve algoritmik şeffaflık gibi konular, hükümetlerin YZ politikalarında öncelikli alanlar arasında bulunuyor. Avrupa Birliği’nin “AI Act” düzenlemesi, ABD’deki güvenlik odaklı tartışmalar ve Çin’in devlet kontrolünü merkeze alan yaklaşımı küresel çapta farklı regülasyon modellerini ortaya koyuyor.
2016’ya kadar G20 ülkeleri arasında YZ ile ilgili yasa bulunmazken, geçen yıl sonu itibarıyla bu sayı 150’ye yükseldi. ABD 25 yasa ile ilk sırada yer alırken, Güney Kore 17, Fransa ve Japonya ise 10’ar yasayla takip ediyor.
Yapay zeka, sağlık, tarım, ulaşım, enerji, savunma, bankacılık ve finans gibi birçok sektörü dönüştürüyor. Tarımda verimlilik artışı, sağlıkta erken teşhis ve kişiselleştirilmiş tedavi, ulaşımda otonom araçlar, enerjide yenilenebilir kaynakların optimizasyonu, savunmada otonom sistemler ve finansta dolandırıcılık tespiti gibi alanlarda YZ’nin rolü giderek artıyor.
Son dönemde YZ kullanılarak gerçekleştirilen dolandırıcılık ve usulsüzlük faaliyetleri, ülkelerin bu teknolojinin risklerini yönetme çabalarını da hızlandırıyor.
